ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Η Σεισάχθεια του Σόλωνα – Μήπως πρέπει να ξεκινήσουμε από το παρελθόν μας;

Monday, October 22, 2018
Το πρώτο γνωστό “κούρεμα” χρεών στην ιστορία πιστώνεται στον Αθηναίο νομοθέτη και ποιητή Σόλωνα, έναν από τους επτά σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας. 

Ονομάστηκε “σεισάχθεια”, από τις λέξεις “σείω”, που σημαίνει ταρακουνώ και “άχθος”, που σημαίνει βάρος, αλλά και χρέος. Ουσιαστικά, η σύνθετη λέξη σεισάχθεια σημαίνει την αποτίναξη των χρεών.


Η Σεισάχθεια του Σόλωνα έμεινε ιστορική γιατί αποτέλεσε τη βάση ανάπτυξης της αθηναϊκής Δημοκρατίας και του μεγάλου πολιτισμού που τη συνόδευσε. Ωστόσο η απαλλαγή του δυσβάσταχτου βάρους από τα χρέη των Αθηναίων πολιτών δεν ήταν το μόνο μέτρο.

Οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα αποτελούνταν από τρία μέρη: 

Από τη νομισματική μεταρρύθμιση και την κοπή νέου νομίσματος, από το «κούρεμα» των χρεών και όχι την πλήρη απαλλαγή των οφειλετών και το σπουδαιότερο από δομικές αλλαγές της αθηναϊκής οικονομίας, οι οποίες και έδωσαν την μεγαλύτερη ώθηση ανάπτυξης.

Τότε η αθηναϊκή οικονομία άλλαξε το μοντέλο της, ξεπέρασε εκείνο της αυτάρκους αγροτικής παραγωγής και έγινε μεταποιητική, εμπορική και εξωστρεφής. 

Αναπτύχθηκε η ελαιοπαραγωγή και ταυτόχρονα η αγγειοπλαστική, δηλαδή η παραγωγή αγγείων για την αποθήκευση και μεταφορά του ελαιολάδου σε άλλες αγορές.

Η εμπορία και οι ανάγκες μεταφοράς και διακίνησης του ελαιολάδου επέβαλαν στην συνέχεια τη ναυπήγηση εμπορικών σκαφών και τη δημιουργία του αθηναϊκού στόλου, όπου απασχολήθηκε πλήθος εμπόρων και ναυτικών, οι οποίοι ψήφιζαν δημοκρατικά και αποτέλεσαν τη μεγάλη κι ανίκητη βάση της αθηναϊκής Δημοκρατίας, που ηγεμόνευσε επί σχεδόν δύο αιώνες.

Ελαιοπαραγωγή λοιπόν, αγγειοπλαστική, ναυπηγεία, στόλος και εμπορικοί δρόμοι συνόδευσαν τη Σεισάχθεια και έφεραν την μεγάλη ανάπτυξη και το μεγαλείο της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. 

Αυτοί ήταν οι πυλώνες στρατηγικής ισχύος της αθηναϊκής πολιτείας, αποτέλεσμα προφανώς μιας συνολικής και ολοκληρωμένης μεταρρύθμισης.

Ο Σόλων ο Αθηναίος, με καταγωγή από πλούσια οικογένεια ευγενών, περιεβλήθη με έκτακτες εξουσίες από την Αθηναϊκή Πολιτεία γύρω στο 594 π.Χ, προκειμένου να λύσει τη διαμάχη πολιτών και ευγενών. 

Ανάμεσα στα οικονομικά μέτρα που πήρε εντασσόταν και η σεισάχθεια. Στο πλαίσιο, λοιπόν, της σεισάχθειας ο Σόλων:

Κατάργησε τα υφιστάμενα χρέη ιδιωτών προς ιδιώτες και προς το δημόσιο.

Απελευθέρωσε όσους Αθηναίους είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών στην ίδια τους την πατρίδα και επανέφερε στην πόλη όσους εν τω μεταξύ είχαν μεταπωληθεί στο εξωτερικό ως δούλοι.

Κατάργησε το δανεισμό με εγγύηση την προσωπική ελευθερία του δανειολήπτη και των μελών της οικογένειάς του.

Τα νομοθετικά μέτρα του Σόλωνα, που περιλάμβαναν και διεύρυνση της λαϊκής κυριαρχίας, ήταν πολύ τολμηρά, αλλά και δραστικά. 

Βασίζονταν στην αρχή της δίκαιης ανισότητας και όχι της απόλυτης ισότητας, ενώ επιδίωκαν να αποτρέψουν την εμφύλια διαμάχη και τη διάλυση της Αθηναϊκής Πολιτείας, διατηρώντας παράλληλα τις κοινωνικές τάξεις.

Ο Σόλων δεν θέλησε να αναμειχθεί στην εφαρμογή της νομοθεσία του και αναχώρησε για το εξωτερικό, όπου παρέμεινε για δέκα χρόνια. Στην ενέργειά του αυτή διακρίνεται μια πρώτη εφαρμογή της διάκρισης της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία. 

Κρίνοντας από την τυραννία του Πεισίστρατου και των διαδόχων του, που εγκαθιδρύθηκε το 561 π.Χ. και διάρκεσε ως το 510 π.Χ., οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα φαίνεται πως δεν αντιμετώπισαν πλήρως τα προβλήματα που επιδίωκαν να λύσουν. 

Η ουσία τους, όμως, διατηρήθηκε και μετά το τέλος της τυραννίας και αποτέλεσε το θεμέλιο πάνω στο οποίο εδραιώθηκε η κλασική αθηναϊκή δημοκρατία του Περικλή.

Η Σεισάχθεια ήταν ένα μόνο μέρος, αναγκαίον, αλλά όχι ικανόν. Και αυτή πρέπει να είναι σήμερα η αναζήτησή μας. Τι άραγε μπορεί συνοδεύσει σήμερα τη διεκδικούμενη ρύθμιση των χρεών; 

Ποια είναι τα αντίστοιχα σύγχρονα της ελαιοπαραγωγής, της αγγειοπλαστικής, της ναυπήγησης και των εμπορικών ναυτικών δρόμων; Μήπως πάλι από τα ίδια πρέπει να ξεκινήσουμε;

apocalypsejohn.com
sansimera.gr