ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Video: η viral λύση ενός δίχρονου σε ένα φιλοσοφικό πρόβλημα

Friday, August 24, 2018
Όταν ζητάς από τον δίχρονο γιο σου να λύσει ένα ηθικό δίλημμα που προβληματίζει φιλοσόφους εδώ και δεκαετίες... αυτά παθαίνεις.


Το 1967, η Philippa Foot περιέγραψε το "Πρόβλημα του Τρόλεϊ" (Trolley Problem), το οποίο έκτοτε έχει αναχθεί σε ένα από τα διασημότερα ηθικά διλήμματα ή παράδοξα. Με διάφορες παραλλαγές, το δίλημμα έχει ως εξής: 

Ένα τρόλεϊ σταθερής τροχιάς κινείται πάνω σε ράγες. Λίγο παρακάτω στις ίδιες ράγες, προς την κατεύθυνση κίνησης του τρόλεϊ, είναι δεμένα πέντε άτομα. Εσύ, βρίσκεσαι σε σημείο από το οποίο παρατηρείς τη σκηνή, δίπλα σε έναν μοχλό. Αν τον τραβήξεις, αλλάζεις την κατεύθυνση του τρόλεϊ, καθοδηγώντας το σε άλλες ράγες. Ωστόσο, σε αυτές τις παράλληλες ράγες είναι επίσης δεμένο ένα άτομο. Έχεις μόνο δύο επιλογές: Δεν κάνεις τίποτα και το τρόλεϊ σκοτώνει τα πέντε άτομα στα οποία κατευθύνεται. Ή τραβάς τον μοχλό, αλλάζοντας πορεία στο τρόλεϊ, το οποίο σκοτώνει το ένα άτομο στις παράλληλες ράγες. Τι κάνεις;

Οι απαντήσεις διίστανται. Στην κανονιστική θεωρία του ωφελιμισμού, για παράδειγμα, η επιλογή να τραβήξει κανείς τον μοχλό θεωρείται καθήκον. Μία εναλλακτική ερμηνεία υποστηρίζει ότι αν ο παρατηρητής τραβήξει τον μοχλό καθίσταται υπεύθυνος για τον θάνατο ενός ανθρώπου, ενώ αν δεν κάνει κάτι δεν ευθύνεται για τον θάνατο κανενός.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, οι φιλοσοφικές συζητήσεις γύρω από την επίλυσή του, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι είναι ασταμάτητες και το δίλημμα χρησιμοποιείται έως και σήμερα ως νοητικό πείραμα στο πεδίο της φιλοσοφίας και ειδικά στον κλάδο της ηθικής, ενώ παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στα πεδία της γνωσιακής επιστήμης και της νευροηθικής.

Αφήστε, όμως, τους φιλοσόφους. Τι λέει ένας δίχρονος; Ο καθηγητής ηθικής ψυχολογίας E.J. Masicampo αποφάσισε να μάθει αυτό ακριβώς, φέρνοντας τον γιο του αντιμέτωπο με το δίλημμα. Η απάντηση του μικρού; Καλύτερα να αφήσουμε το video που ανέβασε ο καθηγητής Masicampo στο YouTube να μιλήσει:


Ναι, ο μικρός έκανε ακριβώς αυτό που είδατε: ενώ στην αρχή πιστεύουμε ότι μετακινεί ένα ανθρωπάκι για να το σώσει μαζί με όλα τα άλλα, τελικά αποφάσισε ότι το... δίκαιο θα ήταν να πεθάνουν όλοι. 

Φυσικά, δεν περίμενε κανείς από ένα δίχρονο να αντιλαμβάνεται τις έννοιες του ηθικού, του σωστού και του λάθους ή ακόμα και του θανάτου, αλλά η ξεκαρδιστική (ή τρομακτική, ίσως;) επιλογή του μπόμπιρα είχε ως αποτέλεσμα το video να γίνει σύντομα viral και τα χιουμοριστικά σχόλια του τύπου "ένας ψυχοπαθής γεννιέται" να πάρουν φωτιά.

Μπαμπά, πώς μαζεύεται αυτό; Κι άσε τα "το παιδί απλά παίζει". Τα ακούσαμε κι από άλλους. 

pathfinder.gr